Azerski gaz dla Europy, czyli złudzenia

Agnieszka Łakoma pisze w Rzeczpospolitej, że azjatycki gaz jest szansą dla Europy. Teza ta wydaje mi się mało realistyczna. Oto kilka moich argumentów.

Pani Agnieszka pisze:

Przerwanie dostaw odbiorcy, który nie płaci za towar, nie jest jakimś dzikim obyczajem i trudno dziwić się jakiejkolwiek firmie, że nie chce dostarczać towaru, za który ktoś nie płaci. Dodatkowo zauważyć należy, że Białoruś płaci za gaz 100 $/1000m3, gdy my płacimy ponad 2,5-krotnie więcej. W polskim interesie gospodarczym jest, aby Białoruś otrzymywała gaz w porównywalnych cenach, inaczej konkuruje w sposób "nieuczciwy" z naszymi przedsiębiorstwami.

I to nie rozliczenia między Gazpromem a Biełtransgazem są zagrożeniem dla krajów Europy, a nieprzewidywalność prezydenta Łukaszenki. Dowiódł on na przełomie 2006 - 2007, że każdy sposób jest doby, żeby osiągnąć swoje cele.

Dla krajów zagrożonych tą sytuacją (głównie Niemiec) nie gaz z Azji jest alternatywą, ale stabilne kanały dostaw gazu z Rosji, które omijałyby tak niestabilne regiony jak Białoruś czy Ukraina, a dobrze byłoby, żeby z tak niechętnymi Rosji krajami jak Litwa czy Polska, miały też jak najmniej wspólnego.

Każdy kryzys między krajami byłego bloku sowieckiego a Rosją umacnia w krajach północnej Europy, potrzebujących coraz więcej gazu, przekonanie, że gazociąg Nord Stream jest najpewniejszą alternatywą. Polscy politycy i dziennikarze tego nie rozumieją, gdyż zadowalają się politycznym i medialnym wymiarem tych konfliktów i szkodami, jakie ponosi w nich Rosja czy Gazprom. Natomiast przedsiębiorcy szukają realnych alternatyw, a nie politycznych środków walki z kimkolwiek.

Nie rozumiem tego słowa "formalnie", ponieważ rurociągi w Europie i na świecie (nawet w Rosji) powstają realnie jako przedsięwzięcia komercyjne, na ryzyko przedsiębiorstw, które je budują.

Nadzieja, że "Europa" zafunduje komuś tak wielkie przedsięwzięcia, w tym liczne zapowiedzi polskich polityków) jest żywieniem złudzeń. Unia stara się pójść w dokładnie odwrotnym kierunku. Chce zliberalizować, uczynić bardziej konkurencyjnym i biznesowym ten rynek. Jak w tych staraniach wyglądałoby nagłe fundowanie jednemu z graczy rurociągu? Skąd Unia Europejska wzięłaby na to pieniądze? Już widzę Niemców głosujących za tym, żeby Grekom i Włochom czy też Węgrom i Austriakom wybudować rurociąg.

Poza tym Unia Europejska ma listę priorytetowych projektów i na niej znajduje się tak Nord Stream, jak i Nabucco. Jednak powstanie każdego z nich już jest sprawą biznesu, a państwa mogą tylko sprzyjać. Lub przeciwdziałać, jak czyni to Polska z projektem rosyjsko - niemieckim.

Azerbejdżan - bardzo miły kraj, tylko, że do niedawna był jeszcze importerem gazu ziemnego z Rosji, a jego nadzieje, jak do tej pory są oparte na złożu Shaz-Deniz, z którego rozwinięciem są ciągle kłopoty. Że za kilka lat wydobycie wzrośnie - być może, jednak po pierwsze ilości gazu z Azerbajdżanu są zbyt małe, by był on samodzielnym dostawcą gazu do Europy, a po drugie sam Azerbedżan nie jest w stanie unieść ciężaru inwestycji (w odróżnieniu od Gazpromu) i wydobyć czy też dostarczyć gaz europejskim odbiorcom.

Po drodze gazu z Azerbejdżanu mamy jeszcze kilka państw, które bardzo chętnie go skonsumują. Po pierwsze Gruzja, potem bardzo szybko zwiększająca konsumpcję Turcja, a potem kraje... południowej Europy. Cóż więc mają wspólnego troski polskich i niemieckich gazowników i polityków z gazem z Azji? Niewiele. Te regiony są tak odległe, że mówienie o alternatywie azjatyckiej jest mrzonką.

Polscy politycy (premierzy Marcinkiewicz i Kaczyński i wielu innych) przywołują rurociąg Nabucco jako alternatywę do dostaw z Rosji. Realizm tego pomysłu jest "porażający" (modne ostatnio słowo :-).

Projekt [[Nabucco]] jest przygotowywany od wielu lat i nie może wyjść poza sferę dyskusji. Podstawowym problem jest niepewność źródeł gazu. Jednym z tych czynników niepewności jest także Azerbejdżan, który w żaden sposób nie może być uważany za główne źródło gazu, a o dopiero za jedyne. Jeśli przyjrzeć się poniższej mapce, to widać, jak trudny i technicznie i biznesowo i politycznie jest to projekt.

Czynnikiem ryzyka są także kraje tranzytowe, jak choćby Turcja, która ma plany stać się energetycznym węzłem dla Europy, ale jej członkostwo wciąż stoi pod znakiem zapytania. Jej gwałtownie rosnąca konsumpcja gazu (podobnie jak krajów, przez które miałby przebiegać jest równie dużym problemem. dlatego ten projekt od wielu już lat nie może wystartować.

Obecnie alternatywą dla tak długiego i ryzykownego rurociągu staje się LNG (LNG - porównanie kosztów przewozu, o czym świadczy zaangażowanie OMV w projekty w Iranie. O zniecierpliwieniu Węgrów przedłużaniem się tego projektu: MOL współpracuje z Gazpromem.

Poza tym w południowej Europie, gdzie dotrze chyba gaz azerski, głównym dostawcą nie jest Rosja tylko Algieria. Więc dywersyfikacja dostaw gazu dla Włoch oznacza także możliwość zwiększenia dostaw gazu rosyjskiego.

Tak więc łączenie kłopotów z tranzytem gazu przez Białoruś, obawami Polaków i Niemców z nadziejami na gaz z Azerbejdżanu wydaje się - podejściem mało realistycznym.