Doniesienia agencyjne ostatnich 3-4 lat nie pozostawiają złudzeń. Każdy kraj, który liczy się w sferze energetyki atomowej, lub który chce w przyszłości zająć godne miejsce w tym eksluzywnym "klubie", pracuje nad projektem reaktora atomowego małej mocy 300-400 MW.

Z jednym z takich projektów, opracowywanych w RPA, Polska zetknęła się bezpośrednio, dzięki temu, że swoje interesy robi w Polsce amerykański przedsiębiorca D. Crowley.

Nie wpływa to jednak żadnym czynem na tych, którym Polska (a raczej ci, którym wydaje się, że Polska to oni – czyli ekipa sprawująca aktualnie władzę wykonawczą i jej doradcy) na początku 2009 r. powierzyła zadanie rozwoju energetyki jądrowej w Polsce, tj. na PGE i rządową "nadbudowę" nad tą Grupą.

Plany PGE zakładają budowę dwóch elektrowni jądrowych o mocy około 3000 MW każda i to koresponduje z analizą sporządzoną wspólnie przez przewodniczącego Komitetu Problemów Energetyki PAN prof. Jacka Mareckiego oraz prof. Mirosława Dudę z Agencji Rynku Energii.

Z analizy naukowców wynika, że przygotowanie całego przedsięwzięcia zajmie ok. 5 lat, a budowa ok. 8 lat. "Termin 2021 jest realny, ale decyzja o budowie powinna zapaść najpóźniej za dwa lata".

Zgodnie z prognozą obu naukowców,sporządzoną w 2006 r., do roku 2030 w naszym kraju powinny powstać trzy elektrownie jądrowe - z reaktorami wodno-ciśnieniowymi o mocy 1500 MW. Koszt tego przedsięwzięcia oceniają na ok. 10 mld dolarów.

Dzisiejsze plany PGE potwierdzają, że pierwszy blok ma zostać uruchomiony w roku 2020, ale koszt dwóch elektrownii wyceniają już na 9 mld EUR.

Elektrownie mają być tak zbudowane, żeby wytrzymać ataki terrorystyczne i upadek nawet największego samolotu na blok. Niewątpliwie świadczy to o trosce decydentów i zdolności do przewidywania potencjalnych zagrożeń, ale przecież Polacy mają już fantastycznie bogaty bagaż negatywnych doświadczeń związanych z działaniami ekip rządowych w sferze dywersyfikacji dostaw surowców energetycznych i bezpieczeństwa energetycznego.

Ktoś powie, że nie ma co kręcić nosem, przecież Polska nie ma własnego doświadczenia związanego z budową i eksploatacją EA, ale jeżeli będzie współpracować z takimi firmami jak EdF, z którą PGE już zdążyła podpisać memorandum o wpółpracy, to partner wniesie do tej współpracy odpowiednii zasób wiedzy.

Sięgamy do pamięci i ... widzimy tam jeden piękny dzień, kiedy jacht, płynący jedną z niemieckich rzek, zawadził wysokowoltową linię przesyłania energii elektrycznej i spowodował awarię energetyczną na skalę ogólnoeuropejską. Nie pomogło EdF z jej dziesiątkami reaktorów atomowych!

Planujemy jeszcze w lutym br. podpisanie porozumień z partnerami posiadającymi doświadczenie w budowie i eksploatacji reaktorów jądrowych - powiedział wnp.pl Tomasz Zadroga, prezes PGE Polskiej Grupy Energetycznej, a wnp poinformował o tym swoich czytelników 22 lutego. Jeśli to prawda, to ci partnerzy już są w drodze do Polski.

Luty, to krótki miesiąc i do jego końca pozostało już tylko 7 dni, a więc nie tak trudno domyśleć się, że lista "partnerów" będzie dosyć krótka, a biorąc pod uwagę tą okoliczność, że stosunki Polsko-Rosyjskie są raczej naprężone, to bez dużego ryzyka mogę napisać, że PGE napewno nie zaprosiło do siebie na podpisanie odpowiedniej umowy żadnej firmy z Federacji Rosyjskiej.

Jaki wybrać reaktor? Jednym z najważniejszych kryteriów jest doświadczenie z eksploatacji reaktora określonego typu, czyli reaktorogodziny bezpiecznej eksploatacji wszystkich reaktorów danego typu.

Wydaje mi się, że to właśnie kryterium było osnową dla podjęcia decyzji o podpisaniu memorandum z EdF. Zajrzyjmy więc do tego memorandum, żeby nie wyszło tak, jak z serią umów dotyczących budowy i eksploatacji rurociągu do transportu gazu ze złoża jamalskiego do Europy.

Celem umowy (memorandum) jest zbadanie wykonalności budowy pierwszego bloku reaktora EPR w Polsce do 2020 roku oraz możliwości partnerstwa przemysłowego przy budowie pierwszej elektrowni jądrowej w Polsce.

Co wiemy o reaktorach EPR? Elektrownia jądrowa Olkiluoto w Finlandii będzie pierwszym obiektem wyposażonym w reaktor EPR (rozpocznie działanie prawdopodobnie w 2012 roku). Koszt inwestycji wyniesie około 3 miliardy euro. Moc reaktora to: 1600 MW.
Kolejne reaktory EPR mają powstać we Francji w Flamanville do roku 2012 i w Penly do roku 2017.

A więc widzimy, że nic się nie zmieniło. Jak nas oszukiwali, tak nas oszukują. Rozmawiamy z Francuzami, gdyż oni mają bardzo bogate doświadczenie z eksploatacji reaktorów, ale bierzemy do uwagi, że być może będziemy budować reaktor, którego jeszcze nikt w Europie nie eksploatuje.

Kolejne kryterium, jakim niby mamy się kierować, ma być zgoda partnera na to, żeby jak najwięcej elementów przyszłej elektrowni atomowej było wykonane przez polskie firmy. Z tego co wiem, Francuzi mają w Polsce swoje cementownie, więc dlaczego nie mieliby zlecić wykonania prac betonowych "polskim" firmom.

Wszystkie te kryteria brałem pod uwagę, gdy w 2005 r. przekazałem na ręce kandydata na urząd Prezydenta RP, D. Tuska opracowanie strategii pod nazwą "Wóz zwany Polska", a potem na ręce wybranego Prezydenta RP, L. Kaczyńskiego swój projekt "Strategia Europejskiego Energetycznego Partnerstwa", który przewidywał zmniejszenie naszej zależności od rosyjskiego gazu, przez wyeliminowanie tego surowca z energetyki.

Czas więc zdradzić cierpliwym czytelnikom mojego serialu o Polskiej Energetyce Atomowej, o jakim rozwiązaniu informowałem najwyższe władze państwowe. Ponieważ jednak serial ten "ciągnę" już kilka miesięcy, więc wypadałoby zebrać w jedno miejsce te parametry, o których pisałem, że są one atutami proponowanego rozwiązania:

1. Elektrownia atomowa ma być tak bezpieczna, żeby można było pierwszą wybudować pod Placem Degoulla w Warszawie.

2. Dzięki zastosowaniu bloków o mocy 300 MW, składających się z 4 reaktorów o mocy 75 MW, Polska jako pierwszy kraj na świecie mogła rozwijać powiatową energetykę atomową.

3. Elektrownia ma być umieszczona pod ziemią, a konstrukcja bloków ma być taka, żeby drążenie tuneli dla elektrowni odbywało się znaną i doskonale opanowaną technologią drążenia tuneli i komór dla metra.

4. Załadunek paliwa raz na 40 lat.

5. Pierwsze pięć elektrowni z paliwem tradycyjnym uranowo-plutonowym, ale wszystkie następne mają być reaktorami uranowo-torowymi.

6. Koszt budowy jednej elektrowni ma być taki, żeby samorząd lokalny sam sfinasował takie zadanie.

7. Pierwsze elektrownie atomowe mają być zbudowane wzdłuż rurociągu Jamal I, a energia w nich produkowana ma zasilić kompresory podwyższania ciśnienia w tym rurociągu.

8. Reaktor wybrany dla realizacji PEA musi mieć kilkadziesiąt tysięcy godzin bezpiecznej eksploatacji w warunkach technicznych.

9. Dzięki wybraniu tego wariantu rozwoju PEA, Polska powinna zaoszczędzić conajmniej 10-20% na inwestycji, a koszty te można będzie przeznaczyć na wdrożenie rzeczywistych projektów innowacyjnych w różnych sferach polskiej gospodarki.

Gdzie znaleźć taki reaktor? Na rosyjskich łodziach podwodnych!!!

Rozwój energetyki atomowej w ZSRR odbywał się na dwóch drogach:

- cywilna - ta którą znamy i która nie cieszy się w Polsce zaufaniem;

- wojskowa - ta, dzięki której Rosja posiada doskonałe reaktory dla napędu lodołamaczy i okrętów podwodnych.

Jestem po rozmowach z odpowiednimi instytucjami, które wyraziły zainteresowanie współpracą z Polską w tej sferze. Dzieło za małym – podjęcie bardzo prostej decyzji i ... do dzieła!

W dniu 3 marca 2010 r. Poseł Jan Bury s. Antoniego (PiS) skierował na ręce Marszałka Sejmu interpolację poselską nr 14786, w sprawie planów rozmieszczenia w Polsce składowiska wysoko radioaktynych odpadów z elektrowni atomowych krajów Unii Europejskiej. Podstawą dla takiej interpolacji są informacje o tym, że Unia Europejska przygotowuje projekt lokalizacji wspólnych składowisk odpadów promieniotwórczych w krajach Europy Srodkowej.

W liście DEJ-III-0700-4-AC/10 ; L.dz.322/10 z dn.17 marca 2010 r. skierowanym na ręce Marszałka B. Komorowskiego, Radca Ministra Gospodarki, p. Andrzej Chwas zapewnił, że nie planuje się zmienić obowiązującego w Polsce stanu prawnego, który zgodnie z ustawą z dnia 29 listopada 2000r. Prawo Atomowe stanowi, że wwóz do Polski, w celu składowania, odpadów promieniotwórczych i wypalonego paliwa jądrowego jest zabroniony.

W tym samym piśmie jest jednak informacja o tym, że oprócz prac nad wspomnianą wyżej dyrektywą, równolegle trwają prace nad utworzeniem Organizacji Rozwoju Europejskiego Składowiska (ERDO) i przedstawiciele Polski biorą udział w pracach grupy roboczej.

Czym to się może skończyć? Może okazać się, że nikt nie będzie prosić Polski o zmianę swojego Prawa Atomowego. Unia uchwali odpowiednią dyrektywę, a jej moc prawna może okazać się silniejsza niż wewnętrzne Prawo Atomowe.

To tylko jeden z problemów związanych z planowanym rozwojem energetyki atomowej w Polsce.

Wszystko wskazuje na to, że fizycy-atomowcy, wykorzystując naturalny strach polityków przed promieniotwórczością i absolutną nieznajomość zagadnienia promieniotwórczości naturalnej (w tym i przez nich samych) trwonią pieniądze podatników na szumnie nazywające się programy, które drogo kosztują i nie wnoszą niczego nowego do rozwiązania tego światowego, a nie tylko polskiego problemu.

Zdaję sobie sprawę z tego, że naruszam pewne tabu i narażam się na negatywne reakcje profesjonalnego środowiska, więc wzmocnię siłę swoich argumentów konkretnymi przykładami nie przynoszącymi chluby temu środowisku.

W 2007 r., Poseł Lewicy Tadeusz Tomaszewski, zgłosił interpolację poselską w której pytał między innymi o to, jakie koszty dla budżetu państwa wiążą się z budową składowisk, przechowywaniem i zabezpieczaniem promieniotwórczych odpadów?

Odpowiedzi na to pytanie nie uzyskał, chociaż Minister Grzegorz Woźniak powinien był być w kursie tego, że w 2006 r. ukazał się raport Najwyższej Izby Kontroli, w którym dokonała ona oceny 6-ciu strategicznych programów badawczych ustanowionych przez Radę Ministrów i finansowanych ze środków budżetowych kwotą 162,5 mln zł.

Programy te miały w zamyśle rozwiązywać określone problemy strategiczne, to znaczy dotyczące gospodarki, postępu naukowo-technicznego, bezpieczeństwa państwa i ochrony środowiska.

Wśród nich, był też program "Gospodarka odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym", którego celem było opracowanie koncepcji zagospodarowania odpadów z jądrowych reaktorów doświadczalnych "Ewa" i "Maria" znajdujących się w Instytucie Energii Atomowej w Świerku.

W wyniku prac podjętych w ramach realizacji programu powstała technologia utylizacji odpadów i metoda zabezpieczenia wypalonego paliwa jądrowego. Opracowano też projekt zamknięcia dotychczasowych składowisk tych odpadów i wytypowano miejsca pod nowe.

Zwracam uwagę na to wyróżnione zdanie,z którego wynika, że już w 2006 r. Polska posiada technologię utylizacji odpadów promieniotwórczych, a jednak 25 lutego 2010 r, podczas obrad Zespołu do opracowania projektu Krajowego planu postępowania z odpadami promieniotwórczymi i wypalonym paliwem jądrowym nikt nie wspomina o "osiągnięciu" polskich uczonych, którzy opracowali technologię utylizacji odpadów promieniotwórczych.

Wszyscy, w tym przedstawiciele francuskiej firmy AREVA, skoncentrowali swoją uwagę na wykorzystaniu rozwiązań, które sprawdziły się już w krajach o bogatych doświadczeniach w dziedzinie energii jądrowej, czyli ... nad możliwościami zastosowania francuskich doświadczeń w polskich warunkach.

Polska będzie musiała zdecydować o wyborze cyklu paliwowego, rodzaju przechowywania wypalonego paliwa jądrowego, określić rozmiar, metody, miejsca, termin uruchomienia i wielkość składowisk odpadów nisko- średnioaktywnych. Niezbędne jest także wyznaczenie terminu rozpoczęcia prac badawczych nad składowiskiem ostatecznym w głębokich warstwach geologicznych.

Ani słowa o technologiach utylizacji. Ani słowa o technologiach przeróbki odpadów promieniotwórczych i przepracowanego paliwa jądrowego.

Wniosek przejściowy: Fizycy do dzisiejszego dnia nie rozumieją zjawiska promieniotwórczości naturalnej. Bezmyślnie i marnotrawczo wykorzystują z materiałów rozszczepialnych tą część, którą przyroda oddaje w sposób naturalny, a część ta jest znikomo mała i tego już nie dało się ukryć od zainteresowanych tym stanem rzeczy.

Nie wiem, kto przygotowywał odpowiedź Ministrowi G. Woźniakowi na interpolację Posła Tadeusza Tomaszewskiego, ale w tej odpowiedzi znalazł się bardzo interesujący fragment:

"... ostateczna lokalizacja głębokich składowisk odpadów promieniotwórczych jest otwartym problemem w wielu krajach. Planuje się ewentualną budowę takich składowisk w następnych dziesięcioleciach. Wynika to z przyczyn technologicznych. Wypalone paliwo musi dostatecznie długo być składowane w tymczasowych przechowalnikach, usytuowanych przy działających reaktorach. Ponadto, takie paliwo zawiera jeszcze 95% początkowej ilości uranu oraz rozszczepialne izotopy plutonu i inne aktynowce, co stanowi olbrzymi zasób niewykorzystanej energii. Może być zatem poddane wtórnej przeróbce na nowe paliwo."

Słowo "musi", w zdaniu "Wypalone paliwo musi dostatecznie długo być składowane w tymczasowych przechowalnikach, usytuowanych przy działających reaktorach.", jednoznacznie potwierdza tezę, że naukowcy zupełnie nie rozumieją procesów, jakie mają miejsce w zjawisku promieniotwórczości, a fakt, że przepracowane paliwo zawiera jeszcze 95% początkowej ilości uranu świadczy o tym, że oficjalna nauka nie steruje tak naprawdę i samym procesem, który ma miejsce w reaktorze atomowym.

Ten stan nie tylko musi ulec zmianie, ale ta zmiana musi się stać najważniejszym programem badawczym w ramach działań wykonywanych w Programie Rozwoju Energetyki Atomowej w Polsce, przy czym w pierwszym rzędzie powinno się skoncentrować uwagę na likwidacji zagrożeń jakie niosą nam: przepracowane paliwo jądrowe i odpady promieniotwórcze, a dopiero na drugim etapie modernizacja sposobu wykorzystania paliwa atomowego w reaktorach.

Ministerstwo Gospodarki informowało, że w tym roku wybrana zostanie firma, która oceni możliwości lokalizacji w kraju składowiska nisko- i średnioaktywnych odpadów promieniotwórczych, w tym wskazane przez MG. Firma ta wytypuje trzy miejsca, spośród których do końca 2012 roku resort wybierze jedno.

Prace projektowe składowiska ruszyć mają w 2013 roku, w dwa lata później jego budowa, a otwarcie nastąpi w 2018 roku.

Już chyba tylko tajemnicą poliszynela jest to, że zajmuję się fenomenalnym odkryciem rosyjskiego badacza D. Bazijewa, które legło u podstaw stworzenia pryncypialnie nowej teorii fizyki, z której wynikają absolutnie nowe projekty, mające bezwględnie ważne znaczenie dla ekonomiki i prestiżu Polski, a także dla ochrony zdrowia i życia Polaków.

Jednym z takich projektów jest pryncypialnie nowe podejście do problemu utylizacji przepracowanego paliwa z reaktorów atomowych. Dzięki naszej wiedzy, możemy wpływać na radioaktywność materiału, który przepracował swój okres w reaktorze, umniejszając jego radioaktywność do wyjściowej, przez co odpadnie konieczność ich długiego przechowywania dla stygnięcia.

Jeśli cyrkoniowe rurki okażą się w odpowiednim stanie, to takie TWEL-e będzie można zawracać bez rozbierania do reaktorów na kolejny cykl.

To tylko przykład jednego kierunku badawczego. My oczywiście jesteśmy gotowi do demonstracji naszej umiejętności wpływania na radioaktywność przepracowanego paliwa jądrowego i możemy przeprowadzić odpowiednie pokazy w Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych w Otwocku-Świerku.

Oczywiście, taki pokaz wymaga odpowiedniego przygotowania technicznego iinstrumentalnego, ale jeżeli otrzymamy pisemne potwierdzenie o zainteresowaniu takim pokazem, to przygotujemy i przekażemy odpowiedniemu organowi Zadanie Techniczne do demostracji wpływania na przepracowane paliwo atomowe, prowadzącego do natychmiastowego zmniejszenia jego radioaktywności!

Wniosek: Ponieważ prace projektowe nowego składowiska nisko- i średnioaktywnych odpadów promieniotwórczych mają ruszyć dopiero w 2013 r., a nam, na przebrowadzenie badań prowadzących do opracowania technologii w skali przemysłowej wystarczy rok, to decyzję o rozpoczęciu tych prac należałoby podjąć natychmiast.

Opracował: mgr inż. Waldemar Mordkowicz

Kijów, 2 maja 2010 r.